Prostat Kanseri Tedavisinde Yeni Gelişmeler
Prostat kanseri tanısı alan her hastanın hemen aynı tedaviye başlaması gerekmiyor. Bazı tümörler yavaş ilerlerken, bazıları daha yakından izlemeyi veya daha yoğun tedaviyi gerektiriyor. Günümüzdeki gelişmeler, hastalığın evresi ve saldırganlığının yanında moleküler özelliklerini de dikkate alarak daha kişisel bir yol çizebilmemizi sağlıyor. Üroloji, tıbbi onkoloji, radyasyon onkolojisi ve gerektiğinde nükleer tıp uzmanlarının birlikte değerlendirmesi bu planın önemli bir parçası. [1]
Prostata sınırlı, düşük riskli hastalıkta aktif izlem uygun bir seçenek olabiliyor. Bu yaklaşım; düzenli PSA, muayene, MR ve gerektiğinde biyopsiyle hastalığı takip ederek tedaviyi ihtiyaç doğduğunda başlatmayı amaçlıyor. Cerrahi veya radyoterapi gereken hastalarda ise seçim, kanser kontrolüyle birlikte idrar ve cinsel işlevler gözetilerek yapılıyor. PACE-B çalışması, seçilmiş düşük ve orta riskli hastalarda beş seanslık stereotaktik radyoterapinin daha uzun programlara etkili bir alternatif olabileceğini gösterdi. [1,2]
Metastatik, hormona duyarlı hastalıkta testosteronu baskılayan tedaviye uygun hastalarda yeni nesil hormon ilaçlarının eklenmesi önemli bir yaklaşım haline geldi. Bazı hastalarda dosetaksel de plana katılıyor. Darolutamidin, temel hormon baskılama tedavisiyle ve zorunlu dosetaksel olmadan kullanılabilmesine ilişkin 2025 ABD onayı, seçenekleri genişleten gelişmelerden biri. Hangi birlikteliğin uygun olduğu, yayılımın boyutu ve hastanın genel sağlığına göre belirleniyor. [1,3]
Genetik incelemeler de tedavinin daha erken dönemlerinde yol gösteriyor. BRCA1/2 ve diğer DNA onarım genlerindeki değişiklikler, PARP inhibitörlerinden yararlanabilecek hastaları belirlemeye yardımcı oluyor. 2026’da talazoparibin enzalutamidle birlikte kullanımı, belirli DNA onarım geni değişiklikleri taşıyan metastatik hormona duyarlı hastalık için ABD’de onay aldı. Bu yaklaşımda temel testosteron baskılama tedavisi de sürdürülüyor; genetik bulgu bulunması bütün hastaların aynı ölçüde yarar göreceği anlamına gelmiyor. [4]
2026’daki bir başka gelişme, PTEN eksikliği saptanan metastatik hormona duyarlı hastalarda kapivasertibin abirateron ve prednizonla birlikte ABD’de onaylanması oldu. Bu tedavi, hormon baskılamasına ek olarak hücrenin büyüme sinyallerinden birini hedefliyor. PTEN değerlendirmesi uygun testle yapılmalı; kan şekeri yükselmesi, ishal ve deri reaksiyonları gibi yan etkiler izlenmeli. Bu da her metastatik hastaya değil, belirli bir gruba yönelik bir seçenek. [5]
PSMA hedefli radyoligand tedavileri de daha erken basamaklara ilerliyor. Lutesyum-177, PSMA taşıyan kanser hücrelerine radyasyon ulaştıran bir moleküle bağlanarak uygulanıyor. 2026’da lutesyum-177 vipivotid tetraksetanın, uygun PSMA PET sonucu bulunan metastatik hormona duyarlı hastalarda yeni nesil hormon tedavisiyle birlikte kullanımı ABD’de onaylandı; temel hormon baskılaması da devam ediyor. Tedavi öncesinde böbrek işlevleri ve kan değerleri değerlendiriliyor, uygulama sırasında düzenli takip yapılıyor. [6]
Yeni seçeneklerin değeri, hastanın ihtiyacına uygun kullanıldığında ortaya çıkıyor. Kemik sağlığı, hareket, kalp ve metabolizma sağlığı ile yaşam kalitesi tedavi boyunca gözetilmeli. Beklenen yarar, yan etkiler ve Türkiye’deki erişim koşulları hasta ve yakınlarıyla açıkça konuşularak karar verilmelidir.
Kaynaklar [1] NCI · Prostate cancer | [2] PACE-B · NEJM | [3] ARANOTE · FDA | [4] TALAPRO-3 · FDA 2026 | [5] CAPItello-281 · FDA 2026 | [6] PSMAddition · FDA 2026
